Ticaret Bakanlığı, ayçiçeği yağında arz güvenliğinin sağlanması, yerli üretimin desteklenmesi ve spekülatif fiyat hareketlerinin önlenmesi amacıyla yağlık ayçiçeği tohumu ve ham ayçiçek yağı ithalatında yeni tarife kontenjanı açıldığını duyurdu.
Bakanlık tarafından yapılan açıklamada, temel gıda ürünlerinde arz güvenliğinin korunması ve piyasalarda oluşabilecek fiyat dalgalanmalarının önüne geçilmesi amacıyla üretici, sanayici ve tüketici refahının birlikte değerlendirildiği belirtildi. Bu kapsamda başta Tarım ve Orman Bakanlığı olmak üzere ilgili kurum ve kuruluşlarla koordineli şekilde gerekli ticaret politikası tedbirlerinin alındığı ifade edildi.
Türkiye’de ayçiçeği yağı üretiminde kullanılan yağlık ayçiçeği tohumunda yerli üretimin tüketimi karşılamada yetersiz kaldığı dönemlerde, geçtiğimiz iki sezonda düşük gümrük vergili ithalata yönelik tarife kontenjanı uygulanmıştı. Bakanlık, bu uygulamanın yalnızca yerli üretimle karşılanamayan ihtiyaç için devreye alındığını ve çiftçinin zarar görmeyeceği şekilde planlandığını bildirdi.
Açıklamada, önceki dönemlerde uygulanan tarife kontenjanları sayesinde yerli ayçiçeği tohumu satın alan sanayici firmaların desteklendiği, çiftçinin ürününü değerinde satmasının sağlandığı ve sanayicinin ihtiyaç duyduğu hammaddeye uygun şartlarda ulaşabildiği kaydedildi. Böylece tüketici tarafında da ayçiçeği yağında arz ve fiyat dengesinin korunmasının hedeflendiği belirtildi.
İthalat 11 Ocak-31 Mayıs 2027 Döneminde Yapılacak
Yeni uygulama kapsamında tarife kontenjanı, 1 Temmuz-30 Kasım 2026 tarihleri arasında yerli ayçiçeği tohumu alımı yapan firmalar öncelikli olacak şekilde, ayçiçeği yağı üreten sanayici firmalara tahsis edilecek.
Buna göre, 1 milyon 250 bin ton yağlık ayçiçeği tohumu için yüzde 0 gümrük vergisiyle veya bunun karşılığı olan 500 bin ton ham ayçiçek yağı için yüzde 20 gümrük vergisiyle ithalat imkânı sağlanacak.
İthalata ise yerli üretimin zarar görmemesi amacıyla, çiftçinin elindeki ürünün tükendiği ve yerli ayçiçeği tohumunun iç piyasada kalmadığı dönem olan 11 Ocak-31 Mayıs 2027 tarihleri arasında izin verilecek. 31 Mayıs 2027’den sonra düşük gümrük vergili ithalat imkânı sona erecek.
Amaç Yerli Üretimi Korumak ve Fiyat Dengesini Sağlamak
Bakanlık, sınırlı miktarda açılan tarife kontenjanı ile yağlık ayçiçeği tohumu üretiminin devamlılığının ve artışının destekleneceğini bildirdi. Uygulama ile yerli ürünün tükendiği dönemde sanayicinin hammadde ihtiyacının uygun şartlarda karşılanması ve ayçiçeği yağında oluşabilecek spekülatif fiyat hareketlerine karşı tüketicinin korunması hedefleniyor.
Ticaret Bakanlığı, Tarım ve Orman Bakanlığı başta olmak üzere ilgili kamu kurumları ve sektör temsilcileriyle istişare halinde piyasalardaki arz-talep dengesini ve fiyat gelişmelerini yakından takip etmeye devam edeceğini açıkladı.
Perakende Mühendisi Yorumu
Ayçiçeği yağı, gıda perakendesinde hem temel ihtiyaç ürünü hem de fiyat algısını doğrudan etkileyen stratejik kategorilerden biri. Bu nedenle hammadde arzı, ithalat takvimi ve gümrük vergisi kararları raf fiyatlarına doğrudan yansıyabiliyor.
Yeni tarife kontenjanı uygulaması, hasat döneminde yerli üreticiyi korurken, sezon sonrasında sanayicinin hammaddeye erişimini güvence altına almayı hedefliyor. Perakendeciler açısından 2027 yılının ilk yarısında ayçiçeği yağı kategorisinde fiyat, stok ve kampanya planlamasının bu takvime göre yapılması önem taşıyor.
