Kaynak : Akif Göktürk
Bir şirketi anlamak için tek bir metrik seçme hakkım olsaydı muhtemelen ROIC’i seçerdim.
Yatırılan Sermaye Getirisi (Return on Invested Capital – ROIC), bir şirketin faaliyetlerinden elde ettiği operasyonel kârı, bu kârı üretmek için kullanılan toplam sermayeye oranlar. Yani şirketin özsermaye ve faizli borçtan oluşan kaynaklarını ne kadar verimli kullandığını gösterir.
Temel formül:
ROIC = NOPAT ÷ Yatırılan Sermaye
(NOPAT: Vergi sonrası faaliyet kârı)
Ancak ROIC’i gerçekten anlamak için onu parçalarına ayırmak gerekir. Çünkü ROIC iki temel unsurdan oluşur:
ROIC = Faaliyet Kâr Marjı × Sermaye Devir Hızı
Bu ayrım çok kritik. Çünkü şirketler yüksek ROIC’e iki farklı yoldan ulaşabilir:
1. Yüksek kâr marjı
2. Sermayeyi çok hızlı döndürmek (sürümden kazanmak)
Apple örneğine baktığımızda, Apple’ın ROIC’i yıllardır oldukça yüksektir. Bunun temel nedeni yüksek kar marjıdır.
Apple ürünlerini rakiplerine göre çok daha yüksek fiyatla satabilir çünkü güçlü marka, ekosistem bağımlılığı, yüksek katma değerli ürünler sunar.
Yani Apple modeli özetle:
yüksek marj × makul devir hızı = yüksek ROIC
Şimdi bir de Costco örneğine bakalım; Costco ABD’nin en büyük perakendecilerinden birisidir ve tamamen farklı bir modelle yüksek ROIC üretir. Costco’nun marjları oldukça düşüktür. Perakende sektöründe %2–3 net marj normaldir. Ama Costco’nun gücü başka bir yerde: asset turnover
Costco: stokları çok hızlı döndürür, mağaza verimliliği çok yüksektir, üyelik modeli sayesinde sabit gelir elde eder
Bu sayede aynı sermaye ile çok yüksek satış hacmi üretir.
Modeli kabaca şöyledir:
düşük marj × çok yüksek devir hızı = yüksek ROIC
Özetle,
• Apple: yüksek marj ekonomisi
• Costco: yüksek devir hızı ekonomisi
İki şirket tamamen farklı stratejiler kullanır ama sonuç aynıdır: kullanılan kaynakların maliyetinden daha çok getiri elde etmek ve bunu sürdürülebilir kılmak.
İşte bu yüzden birçok yatırımcı için ROIC, şirket kalitesini anlamanın en güçlü yollarından biridir.
