Yeni Hal Yasası kapsamında yürütülen çalışmalarda sona yaklaşıldı. Sektör temsilcilerinin görüşleri doğrultusunda yaklaşık 30 maddeden oluşan taslak, 9 ana maddeye indirildi. Yeni düzenlemeyle tarımsal ürünlerin tarladan market rafına kadar izlenmesi, kayıt dışılığın önlenmesi ve yerli ürün satışının teşvik edilmesi hedefleniyor.
Hazine ve Maliye, Ticaret, Tarım ve Orman ile Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlıklarının üzerinde çalıştığı yeni Hal Yasası taslağında sadeleştirme sürecinde önemli aşama kaydedildi.
Sektör temsilcilerinin görüş ve önerileri doğrultusunda yeniden şekillendirilen taslakta; gıda tedarik zincirinin şeffaflaştırılması, üretici ile perakendeci arasındaki ticari süreçlerin kolaylaştırılması ve fiyat oluşumunun daha etkin takip edilmesi öne çıkıyor.
Yeni düzenlemede öne çıkan başlıklar
Taslakta yer alan düzenlemelerin temel başlıkları şöyle:
1. Tarladan rafa dijital takip
Tarımsal ürünlerin üretim noktasından satış noktasına kadar izlenebilmesi için kayıt ve fiyat takip sistemlerinin güçlendirilmesi planlanıyor. Böylece kayıt dışı işlemlerin, vergi kayıplarının ve spekülatif fiyat hareketlerinin önüne geçilmesi amaçlanıyor.
2. Yerli ürün satan marketlere vergi teşviki
Yerli ürünleri satışa sunan marketlere vergisel teşvikler sağlanması öngörülüyor. Zincir marketlerde yerli ürünlerin satışının artırılması ve raflarda yerli ürünlere daha fazla yer verilmesi hedefleniyor.
3. Raflarda yerli ürün zorunluluğu
Yeni düzenlemede market raflarının önemli bir bölümünde yerli ürünlerin bulundurulmasına yönelik zorunluluk getirilmesi planlanıyor.
4. Tarımsal kooperatiflerin yaygınlaştırılması
Tarımsal kooperatif sayısının iki katına çıkarılması hedefleniyor. Bu adımla üreticilerin örgütlü yapılar üzerinden pazara erişiminin kolaylaştırılması amaçlanıyor.
5. Hallerde dijital denetim ve stok takibi
Hallerde bildirim, satış ve denetim süreçlerinin dijital altyapıyla daha şeffaf ve hızlı yürütülmesi planlanıyor. Stok takibi, ürünlerin kalite sınıflandırılması ve gıda güvenliği denetimlerine ilişkin sorumlulukların artırılması da taslakta yer alıyor.
6. Üreticinin doğrudan satış kanallarının güçlendirilmesi
Üreticilerin ürünlerini doğrudan marketlere, tüketicilere veya çevrim içi satış kanallarına ulaştırabilmesinin kolaylaştırılması hedefleniyor. Üretici ile tüketici arasındaki ticari süreçlerin sadeleştirilmesi ve fiyat oluşumunda şeffaflığın artırılması amaçlanıyor.
7. Aracılık ve komisyonculuk sisteminin yeniden düzenlenmesi
Tedarik zincirindeki aracıların ve komisyoncuların işleyişine yönelik yeni düzenlemeler yapılması öngörülüyor. Aracıların devreden çıkarılması ve ticari süreçlerin kayıt dışına taşınması gibi uygulamaların önlenmesi hedefleniyor.
8. Kurallara uymayanlara yaptırım
Yeni Hal Yasası ile satış ve fiyat şeffaflığına ilişkin kurallara uymayanlara idari para cezaları ve hapis cezası dahil yaptırımlar getirilmesi planlanıyor.
Perakende sektörü açısından ne değişebilir?
Yeni Hal Yasası taslağında öne çıkan düzenlemeler, özellikle gıda perakendesi açısından önemli sonuçlar doğurabilecek nitelikte.
Yerli ürün satışına yönelik teşvikler ve raf zorunluluğu, zincir marketlerin satın alma ve kategori yönetimi süreçlerini etkileyebilir. Üreticiden doğrudan tedarik modellerinin kolaylaştırılması ise marketlerin tedarik zinciri yapılanmasında yeni fırsatlar oluşturabilir.
Bununla birlikte dijital stok takibi, ürün izlenebilirliği ve kayıt zorunluluklarının güçlendirilmesi; perakendecilerin tedarikçi yönetimi, stok kontrolü ve operasyonel veri altyapılarını daha etkin kullanmasını gerektirebilir.
Yeni düzenlemenin sektöre yansımaları, taslağın nihai şeklinin belirlenmesi ve yasalaşma sürecinin tamamlanmasının ardından daha net ortaya çıkacak.
