Kaynak : Bülten 43 – 26 Aralık 2025 – Susam Bülten
DİSK-AR’ın derlediği veriye göre Türkiye’de asgari ücret 1974’ten bu yana ulusal düzeyde belirleniyor; 1974–1989 döneminde sanayi ve tarım için iki ayrı asgari ücret uygulanırken, 1989’dan itibaren bu ayrım kaldırılarak iki kesim için tek bir ulusal asgari ücrete geçiliyor.
1974–2025 arasındaki dönemde asgari ücret kimi dönemlerde yılda iki kez kimi dönemlerde ise yılda 3 kez belirlendi. Bu yıl olduğu gibi asgari ücretin bir kez saptandığı yıl sayısı ise 19.
Asgari Ücret Yılda Kaç Kez Belirlendi?
Kaynak: DİSK-AR 2026 Asgari Ücret Araştırması.
1974’ten bu yana yapılan asgari ücret görüşmelerinin 14’ünde taraflar masadan uzlaşmayla kalkmış. İşçi temsilcileri 27 kez belirlenen ücrete itiraz ederken, bu yıllara ait asgari ücret düzeyleri çoğunlukla hükümet ile işveren temsilcilerinin ortak tutumuyla şekillenmiş. İşveren tarafı ise saptanan asgari ücrete yalnızca 9 kez karşı çıkmış.
Ulusal Düzeyde Asgari Ücret Tespiti
1974-2025
Kaynak: DİSK-AR 2026 Asgari Ücret Araştırması.
Tabii burada artık “oy birliği/oy çokluğu” teknik bir prosedür olmaktan çıkıp belirli birikim rejimlerinde devletin sınıf ilişkilerini nasıl düzenlediğinin de bir emaresine dönüşüyor. Asgari ücret tespiti de emeğin yeniden üretim maliyetinin hangi güç dengesi altında hangi hızla ve ne tür bir siyasal-örgütsel mimari içinde belirlendiğine dair yeni bir pencere açıyor. Örneğin işveren muhalefetinin sık görüldüğü 1974–79 dönemindeki “ittifak” da emek lehine bir stratejik bloktan çok, işçi sınıfının örgütlülüğü ve siyasal basıncı altında devletin denge kurma ihtiyacının kurumsal bir izi olarak da görülebilir. Tabii 24 Ocak Kararları (dönemin “yapısal reformları”) ve ardından gelen askeri darbe ile 1981–90 döneminde tablo radikal biçimde değişiyor: İşveren muhalefeti kayboluyor, hükümet–işveren ittifakı sıradanlaşıyor; buna eşlik eden “oy birliği” sayısı da artıyor.
Asgari Ücret Kapsamı ve Ücret Düzeyleri
Özel Sektör 2024
DİSK-AR’ın çalışması bir gerçeği daha açığa çıkartıyor: 2024 itibarıyla her 100 işçiden 9’u asgari ücretin yarısını elde edebiliyor ancak ve bu kesimin daha çok kayıt dışı ve yevmiyelilerden oluştuğunu söylemek mümkün. Asgari ücretin yüzde 10 üstüne kadar olan ücretleri de kattığımızda, 9,5 milyon işçi asgari ücret civarında ya da altında bir gelirle yaşamını sürdürmeye çalışıyor. Dahası, ücretli çalışanların yüzde 87,3’ü (yaklaşık 15,6 milyon kişi) asgari ücretin altı ile iki katı arasına sıkışmış durumda.
Kaynak: DİSK-AR 2026 Asgari Ücret Araştırması
Not: DİSK-AR tarafından TÜİK Hanehalkı İşgücü Araştırması 2024 (yıllık mikro veri seti) kullanılarak hesaplanmıştır.
