Kaynak : Yapay Zeka’ya Hangi Market Diye Sorulduğunda Lider: Migros | Marketing Türkiye
Yapay zeka asistanları, kullanıcıların alışveriş yolculuğundaki yerini hızla güçlendiriyor. Bir zamanlar arama motorunda birkaç anahtar kelimeyle başlayan süreç, bugün ChatGPT, Gemini, Claude ve Google AI Overviews gibi platformlara gündelik dille sorulan sorularla başlıyor. “Market alışverişini hangi marketten yapsam daha uygun olur?”, “Hangi marketin sebze meyvesi daha taze?” ya da “Siparişimi en hızlı nereden söyleyebilirim?” gibi sorulara verilen yanıtlar; hangi markaların önerildiğini, hangi sırada yer aldığını ve hangi kaynaklara dayandığını belirliyor. Bu da perakende için yeni ve ölçülmesi gereken bir alan yaratıyor: Yapay zeka görünürlüğü.
Yapay zeka görünürlüğü neden önemli?
Geleneksel arama sonuçlarında markalar uzun bir listede yer alırken, yapay zeka yanıtlarında çoğu zaman yalnızca birkaç markaya yer veriliyor. Kullanıcı da çoğunlukla yanıtın ilk satırlarında önerilen markaya yöneliyor. Bu nedenle bir markanın yapay zeka yanıtlarında yer alması kadar, kaçıncı sırada yer aldığı da önem taşıyor. Yanıtların dayandığı kaynaklar ise markanın dijital varlığının, içeriklerinin ve itibarının yapay zeka tarafından nasıl okunduğunu gösteriyor. Dolayısıyla yapay zeka görünürlüğü yalnızca bir teknoloji konusu değil; marka, içerik, e-ticaret ve müşteri deneyimi ekiplerinin ortak gündemi.
Yapay zeka kimi öneriyor?
Çalışmada ChatGPT, Gemini, Claude ve Google AI Overviews’te kullanıcı sorularına verilen yanıtlar incelendi; hangi markaların önerildiği, hangi sırada yer aldığı ve hangi kaynaklara dayanıldığı takip edildi. Ölçümün en önemli farkı, prompt setlerinin markalara ya da iş modellerine göre değil, kullanıcıların gerçekte ne aradığına göre kurgulanması oldu. Tüketicilerin alışveriş yolculukları dikkate alınarak 13 ana konu başlığı ve toplam 130 prompt belirlendi: Online market alışverişi, hızlı teslimat, fiziksel mağaza alışverişi, taze meyve ve sebze, et ve protein ürünleri, balık ve deniz ürünleri, yemek siparişi, farklı mutfakları keşfetme, kampanyalar ve indirimler, ekonomik alışveriş, market markalı ürünler, ithal ve gurme ürünler, sağlıklı yaşam ve beslenme. Analizler The Lens by Narron platformu üzerinden gerçekleştirilerek markaların önerilme sıklığı, sıralamaları ve referans gösterilen kaynaklar platform bazında karşılaştırıldı.
Yapay zeka aramalarında kim öne çıkıyor?
Sonuçlara göre ilk beşte en sık yer alan marka Migros oldu. Onu CarrefourSA, Getir, Yemeksepeti, A101 ve BİM izledi. Listede market zincirlerinin yanı sıra hızlı teslimat ve yemek siparişi platformlarının da yer alması, yapay zeka yanıtlarında rekabetin klasik perakende sınırlarının dışına taştığını gösteriyor.
130 soru ve dört platform, toplam 520 soru–platform eşleşmesi oluşturuyor. Bu eşleşmelerin 371’inde, yani yüzde 71’inde Migros ilk beş marka arasında yer aldı. Migros’u 258 eşleşmeyle CarrefourSA, yaklaşık 150’şer eşleşmeyle Getir, Yemeksepeti ve A101 izledi; BİM de 137 eşleşmeyle bu gruba çok yakın bir yerde. Kullanıcı en hızlı teslimatı, en kaliteli sebze meyveyi ya da bütçesine uygun güvenilir bir marketi aradığında yapay zeka çoğu zaman aynı birkaç isme yöneliyor. Listede market zincirlerinin yanı sıra hızlı teslimat ve yemek siparişi platformlarının da bulunması, yapay zeka yanıtlarında rekabetin klasik perakende sınırlarının dışına taştığını gösteriyor.
Platform bazında bakıldığında da tablo dengeli: Migros’un görünürlüğü dört platformda da yaklaşık yüzde 65’in üzerinde. Google AI Overviews hem en yüksek görünürlük hem de en iyi ortalama sıra ile öne çıkıyor. Bu dağılım, Migros’un tek bir platforma bağımlı kalmadan farklı yapay zeka sistemlerinde tutarlı bir görünürlüğe sahip olduğunu gösteriyor. İkinci sırada ise CarrefourSA; platformlar arasında daha belirgin farklar gösteriyor: ChatGPT’de yaklaşık yüzde 63 ile Migros’a çok yakın bir görünürlüğe ulaşırken, Claude ve Google AI Overviews’te yaklaşık yüzde 50’de, Gemini’de ise yaklaşık yüzde 35’te kaldı.
Online ve fiziksel market alışverişi, taze meyve ve sebze ile et ve protein ürünleri: Migros’un sahası
“Haftalık market alışverişimi nereden yapmalıyım?” ya da “Hangi marketin sebzesi meyvesi daha kaliteli?” gibi sorularda yapay zeka en sık Migros’u öneriyor. Online market alışverişinde 40 eşleşmenin 38’inde ilk beşte yer alan marka, 20 yanıtta ilk sırada önerildi. Getir 28, CarrefourSA 26 eşleşmeyle onu izledi. Taze meyve ve sebzede Migros 34 eşleşmeyle en sık ilk beşe giren marka olurken CarrefourSA 19, Tazedirekt 17, Macrocenter 15 eşleşmede listeye girdi. Et ve protein ürünlerinde de Migros 40 eşleşmenin 36’sında ilk beşte, 23’ünde ilk sırada yer aldı.
Hızlı teslimat: Getir ve Migros’un sahası
“Akşam misafirim var, eksik kalanları en hızlı kim getirir?” denildiğinde yapay zeka yanıtlarında hızlı teslimat odaklı markalar öne çıkıyor. Getir, 40 eşleşmenin 38’inde ilk beşe girdi ve 34’ünde ilk sırada önerildi. Migros da bu başlıkta 37 eşleşmeyle ilk beşte yer alarak Getir’in hemen yanında, geniş bir görünürlük elde etti; Yemeksepeti 34 eşleşmeyle bu ikiliye eşlik etti. Yani hızlı teslimat sorularında yapay zeka, kullanıcıya birkaç güçlü seçenek sunuyor.
Balık ve deniz ürünleri: CarrefourSA’nın sahası
“Taze balığı nereden alabilirim?” gibi sorularda yapay zeka en sık CarrefourSA’yı öneriyor. CarrefourSA, balık ve deniz ürünlerinde 40 eşleşmenin 23’ünde ilk beşte yer aldı ve 19’unda ilk sırada önerildi. Migros 21, Macrocenter 13 eşleşmeyle onu izledi.
Kampanyalar ve indirimler: Migros’un sahası
“Bu hafta hangi markette indirimler daha iyi?” ya da “Kampanyası bol bir market arıyorum, sence hangisi?” gibi sorularda ilk beşte en sık Migros yer alıyor. Migros, kampanyalar ve indirimler başlığında 40 eşleşmenin 35’inde ilk beşe girdi; platform bazında Claude’da 10 sorunun 10’unda, Google AI Overviews’te 9’unda listede yer aldı. A101 28, CarrefourSA 26 eşleşmeyle onu izledi. Yani indirim ve kampanya arayan kullanıcıya yapay zeka, çoğunlukla Migros’la başlayan bir liste sunuyor.
Üç hikayenin ortak noktası, yapay zeka önerilerinin tek bir sıralama değil, ihtiyaca göre değişen bir harita sunması.
Önümüzdeki dönemde yapay zeka asistanlarının alışveriş kararlarındaki rolünün daha da büyümesi bekleniyor. Bu nedenle markaların bugünden kendi görünürlüklerini anlaması, hangi sorularda önerildiklerini ve hangi kaynaklara dayanıldığını takip etmesi, önümüzdeki yılların rekabet avantajını şekillendirebilir.
