Türkiye’nin ayçiçeği üretimi ağırlıklı olarak Trakya, İç Anadolu, Çukurova ve Güney Marmara bölgelerinde yoğunlaşıyor. 2025 yılı verilerine göre Tekirdağ, Konya, Edirne, Adana ve Kırklareli üretimde ilk sıralarda yer alıyor. Tarım ve Orman Bakanlığı TEPGE’nin Temmuz 2026 tarihli ayçiçeği piyasa raporu da 2025 yılının önde gelen üretici illerini bu şekilde sıralıyor.
Ekteki il paylarına göre ilk 10 üretici il, Türkiye ayçiçeği üretiminin yaklaşık %73,3’ünü gerçekleştiriyor. Diğer illerin toplam payı ise %26,7 seviyesinde bulunuyor.
TÜİK’in 2025 Bitkisel Üretim İstatistiklerine göre Türkiye’de ayçiçeği üretimi bir önceki yıla kıyasla %11,8 azalarak yaklaşık 1,9 milyon tona geriledi.
Tablodaki yaklaşık tonajlar, Türkiye’nin 1,9 milyon tonluk toplam üretiminin görselde belirtilen il paylarıyla çarpılmasıyla hesaplanmıştır. İl payları yuvarlanmış olduğu için bu rakamlar kesin üretim miktarı değil, tahmini değerlerdir.
Trakya, üretimin ana merkezi olmaya devam ediyor
Tekirdağ, Edirne ve Kırklareli’nin toplam payı %31 seviyesinde bulunuyor. Çanakkale ve Balıkesir de eklendiğinde Trakya ve Marmara’daki beş ilin toplam payı %38,1’e ulaşıyor.
Bu yoğunlaşmada bölgenin ayçiçeği tarımındaki uzun yıllara dayanan tecrübesi, yağlık ayçiçeğine uygun iklim ve toprak yapısı, gelişmiş tarımsal sanayi altyapısı ve üretici örgütlenmesi etkili oluyor.
Tarım ve Orman Bakanlığına bağlı Trakya Tarımsal Araştırma Enstitüsü, Türkiye’de yağlık ayçiçeği üretiminin esas olarak Trakya ve Marmara Bölgesi’nde yoğunlaştığını, çerezlik ayçiçeği üretiminin ise İç ve Doğu Anadolu’da daha yaygın olduğunu belirtiyor.
Tekirdağ
Tekirdağ, %13,6’lık payla Türkiye’nin en büyük ayçiçeği üreticisi konumunda. Geniş ekim alanları, yağlık çeşitlerin yaygınlığı ve yağ sanayisine yakınlığı ilin üretimdeki gücünü destekliyor.
TEPGE’nin güncel raporunda da Tekirdağ’ın 2025 yılında üretimde ilk sırada olduğu görülüyor.
Edirne
Edirne %10,6 payla üçüncü sırada yer alıyor. Ayçiçeği, ilde buğdayla birlikte temel tarla ürünlerinden biri olmayı sürdürüyor.
Bununla birlikte kuraklık, yüksek sıcaklık ve yağışların düzensiz dağılması Edirne’de yıllar arasında önemli verim farklılıklarına neden olabiliyor.
Kırklareli
Kırklareli’nin Türkiye üretimindeki payı %6,8. İl, Tekirdağ ve Edirne ile birlikte Trakya’daki ayçiçeği üretim kümesinin üçüncü önemli ayağını oluşturuyor.
Konya, Trakya illerine yaklaştı
Konya, %13,3 payla Türkiye’nin en büyük ikinci ayçiçeği üreticisi durumunda. Konya’nın Tekirdağ’a çok yaklaşması, ayçiçeği üretim coğrafyasının son yıllarda Trakya dışına doğru genişlediğini gösteriyor.
Konya’daki yükselişte şu unsurlar etkili:
- Geniş tarım alanları,
- Sulanabilir alanların artması,
- Hububata alternatif ürün arayışı,
- Yağlık ve çerezlik çeşitlerin birlikte yetiştirilebilmesi,
- Mekanizasyon düzeyinin yüksek olması,
- Büyük ölçekli tarımsal işletmelerin varlığı.
TEPGE’nin Ayçiçeği Durum Tahmin Raporu’nda da Türkiye’de yağlık ayçiçeği üretiminin özellikle Trakya ve Konya’da yoğunlaştığı belirtiliyor.
Konya’daki büyümenin sürdürülebilirliği açısından yeraltı su kaynakları, sulama maliyetleri ve kuraklık riski kritik önem taşıyor.
Adana, sulama ve ikinci ürün avantajıyla öne çıkıyor
Adana %9,8’lik payla dördüncü sırada bulunuyor. İlin sıcak iklimi, uzun yetişme dönemi ve sulama olanakları ayçiçeği üretimini destekliyor.
Adana’da ayçiçeğinin bazı bölgelerde buğdaydan sonra ikinci ürün olarak yetiştirilebilmesi, aynı tarım alanından bir yılda birden fazla ürün alınmasına imkân sağlıyor.
Bölgenin yağ sanayisine, limanlara ve büyük tüketim merkezlerine yakınlığı da Adana’nın tedarik zincirindeki önemini artırıyor. Buna karşılık aşırı sıcaklık, sulama maliyetleri ve suya erişim üretimdeki temel riskler arasında yer alıyor.
Eskişehir, Çorum ve Tokat gelişen üretim kuşağını oluşturuyor
Eskişehir
Eskişehir’in payı %4,4. İl, İç Anadolu ile Marmara arasındaki geçiş konumu sayesinde hem yağlık hem de çerezlik ayçiçeği üretimi açısından potansiyel taşıyor.
Geniş, düz ve mekanizasyona uygun tarım alanları ayçiçeğinin hububatla dönüşümlü yetiştirilmesini kolaylaştırıyor.
Çorum
Çorum’un üretim payı %3,9. Ayçiçeği, ilde hububat ağırlıklı ürün desenine alternatif oluşturan önemli tarla bitkilerinden biri.
Karasal iklim, geniş tarla alanları ve münavebe ihtiyacı, Çorum’da ayçiçeği üretiminin gelişmesini destekliyor.
Tokat
Tokat %3,8 paya sahip. İlin farklı yükseltileri, ova alanları ve mikroklima özellikleri çok sayıda tarım ürününün yetiştirilmesine olanak sağlıyor.
Ayçiçeği üretimi özellikle ova tabanlarında ve sulanabilir alanlarda yoğunlaşıyor.
Çanakkale ve Balıkesir, Marmara üretim kuşağını tamamlıyor
Çanakkale’nin Türkiye üretimindeki payı %4,2, Balıkesir’in payı ise %2,9 seviyesinde.
Bu iki il, Trakya’daki ana üretim merkeziyle Ege ve Güney Marmara arasındaki geçiş kuşağını oluşturuyor. Ayçiçeği; buğday, arpa ve mısır gibi ürünlerle dönüşümlü olarak yetiştiriliyor.
Çanakkale’nin Balıkesir’den daha yüksek paya sahip olması, ayçiçeğinin özellikle Gelibolu ve çevresindeki tarımsal ürün deseni içinde daha güçlü bir konumda olduğunu gösteriyor.
Haritada yer almayan diğer üretici iller
Haritada gösterilmeyen illerin toplam payı %26,7. Dolayısıyla ayçiçeği üretimi ilk 10 ilde yoğunlaşsa da Türkiye’nin birçok ilinde farklı ölçeklerde üretim yapılıyor.
Ayçiçeği üretiminin yapıldığı diğer iller arasında genel olarak şu iller öne çıkıyor:
- Ankara,
- Aksaray,
- Afyonkarahisar,
- Bursa,
- Samsun,
- Kayseri,
- Yozgat,
- Kırşehir,
- Karaman,
- Denizli,
- Manisa,
- Diyarbakır,
- Şanlıurfa,
- Erzurum,
- Sivas.
Bu illerin bir bölümünde yağlık, bir bölümünde ise çerezlik ayçiçeği üretimi daha yaygın. Bu nedenle il karşılaştırmalarında yalnızca toplam ayçiçeği üretimine değil, üretim türüne de bakılması gerekiyor.
TEPGE raporları, Türkiye ayçiçeği piyasasını değerlendirirken TÜİK, Tarım ve Orman Bakanlığı, ticaret borsaları ve uluslararası tarım verilerinden yararlanıyor.
Yağlık ve çerezlik ayçiçeği ayrımı önemli
Türkiye ayçiçeği üretimi iki ana gruba ayrılıyor:
Yağlık ayçiçeği, bitkisel yağ üretiminde kullanılıyor ve ağırlıklı olarak Trakya, Marmara, Konya ve Adana’da yetiştiriliyor.
Çerezlik ayçiçeği ise doğrudan tüketim amacıyla üretiliyor ve İç Anadolu ile Doğu Anadolu’nun bazı illerinde daha fazla yaygınlaşıyor.
TEPGE’nin 2025 durum ve tahmin raporu, üretim alanları, yağlık ve çerezlik ürün ayrımı, dış ticaret ve piyasa dengelerine ilişkin ayrıntılı değerlendirmeler içeriyor.
Bu ayrım yapılmadan hazırlanacak il sıralamaları, bölgesel üretim yapısını tam olarak açıklamayabilir.
2024’ten 2025’e üretim ağırlığı kısmen değişti
2024 yılı verileri ile ekteki 2025 il payları karşılaştırıldığında bazı önemli değişimler görülüyor:
- Tekirdağ’ın payı gerilemesine rağmen ilk sıradaki yerini korudu.
- Konya’nın payı yükselerek Tekirdağ’a yaklaştı.
- Edirne’nin Türkiye toplamındaki ağırlığı arttı.
- Adana üretimde üst sıralardaki yerini korudu.
- Kırklareli’nin toplam içindeki payı belirgin şekilde geriledi.
TEPGE’nin güncel Temmuz 2026 raporu, 2025 yılında üretimde Tekirdağ, Konya, Edirne, Adana ve Kırklareli’nin ilk sıralarda yer aldığını doğruluyor.
Ancak bir ilin ülke toplamındaki payının yükselmesi, o ilde üretimin mutlaka arttığı anlamına gelmez. Türkiye toplam üretimi düştüğünde, üretimi daha az azalan bir ilin toplam içindeki payı yükselebilir.
Türkiye’de ayçiçeği üretimi neden stratejik?
Ayçiçeği, Türkiye’nin bitkisel yağ arzı açısından stratejik öneme sahip ürünlerinden biri. Türkiye önemli bir üretici olmakla birlikte iç talebi karşılamak amacıyla ayçiçeği tohumu, ham yağ veya türev ürünlerde dış ticarete ihtiyaç duyabiliyor.
TEPGE, ayçiçeği piyasasına ilişkin raporlarında üretim, tüketim, ithalat, ihracat, yeterlilik ve dünya piyasalarındaki gelişmeleri birlikte değerlendiriyor.
Türkiye’nin ayçiçeği üretimini artırabilmesi için şu alanlarda ilerleme gerekiyor:
- Kuraklığa dayanıklı ve yüksek verimli tohum çeşitleri,
- Etkin ve tasarruflu sulama sistemleri,
- Üreticiye öngörülebilir fiyat ve alım garantisi,
- Sözleşmeli üretim modelleri,
- Münavebe uygulamalarının geliştirilmesi,
- Bölgesel depolama ve işleme altyapısı,
- Yerli tohum geliştirme çalışmaları,
- Tarımsal desteklerin üretim maliyetleriyle uyumlu hâle getirilmesi.
Sonuç: Trakya güçlü, İç Anadolu yükselişte
Türkiye ayçiçeği üretiminin tarihsel merkezi Trakya olmaya devam ediyor. Tekirdağ, Edirne ve Kırklareli üretimdeki güçlü konumlarını korurken, Konya’nın hızlı yükselişi üretim coğrafyasının giderek çeşitlendiğini gösteriyor.
Adana sulama ve ikinci ürün avantajıyla, Eskişehir, Çorum ve Tokat ise gelişen üretim alanları olarak öne çıkıyor.
İlk 10 ilin toplam üretimin yaklaşık dörtte üçünü gerçekleştirmesi, Türkiye ayçiçeği arzının bölgesel hava koşullarına karşı hassas olduğunu ortaya koyuyor. Özellikle Trakya, Konya veya Adana’da yaşanacak kuraklık ve verim kaybı, ülke genelindeki üretimi, sanayi maliyetlerini ve ayçiçek yağı fiyatlarını doğrudan etkileyebilir.
Kaynaklar
- Türkiye İstatistik Kurumu – Bitkisel Üretim İstatistikleri, 2025: Türkiye ayçiçeği üretimi ve yıllık değişim verileri.
- Tarım ve Orman Bakanlığı, TEPGE – Ayçiçeği Durum Tahmin Raporu 2025: Üretim alanları, yağlık ve çerezlik üretim, dış ticaret ve piyasa değerlendirmeleri.
- Tarım ve Orman Bakanlığı, TEPGE – Tarım Ürünleri Piyasaları, Ayçiçeği, Temmuz 2026: 2025 yılı üretimi, ekim alanı ve önde gelen üretici iller.
- TEPGE Tarım Ürünleri Piyasaları Arşivi: Ayçiçeği ve diğer tarım ürünlerine ilişkin dönemsel piyasa raporları.
